Ο Πηνειός κι' ο Πάμισος, οι ποταμοί της Θεσσαλίας

Δείτε και άλλα θέματα στην ενότητα:
Ο Πηνειός κι' ο Πάμισος, οι ποταμοί της Θεσσαλίας
Ο Πηνειός Νομού Ηλείας κι' ο Πάμισος της Μεσσηνίας

Μετά από τεράστιες καταβυθίσεις μεγάλων τμημάτων ξηράς, μετά από αναλύσεις μεγά-λων οροσειρών, μετά από λυσσαλέους και πολύχρονους παγετώνες, μετά από τις τήξεις των παγετώνων και το σχηματισμό λιμνών, ποταμών, κόλπων, νησιών και παραλίων, σχηματίστηκε επί τέλους το καταπληκτικό ανάγλυφο του Ελλαδικού χώρου, γύρω στα πέντε εκατομμύρια χρόνια πριν από εμάς, αφού στο αναμεταξύ καταστροφικοί σεισμοί και ηφαίστεια εκτονώνονταν πάνω στην πολυτάραχη επιφάνειά του.


Μέσα σ' αυτή την κοσμοχαλασιά δημιουργήθηκαν μεταξύ των άλλων και τα ποτάμια της Θεσσαλίας, ο Πηνειός κι ο Πάμισος, με τα οποία θα ασχοληθούμε καθώς και με συνεπώνυμά τους, τον Πηνειό της Ηλείας και τον Πάμισο της Μεσσηνίας.


1. Ο ΠΗΝΕΙΟΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ: Ο Πηνειός της Θεσσαλίας είναι ο δεύτερος ποταμός
της χώρας μας σε μήκος χιλιομέτρων μετά τον Αλιάκμονα της Μακεδονίας.

Πηγάζει από τα γύρω βουνά του Μαλακασίου και με το όνομα “Μαλακασιώτικο”
και κατηφορίζει προς το Μουργκάνι. Στη θέση “Παλιόχανο” Μαλακασίου σώζονται παλιότερα
λείψανα θολωτής γέφυρας επί του Πηνειού.


Στο Μουργκάνι ενώνεται με τον αρχαίο Ίωνα των Χασίων.
Από εκεί και κάτω καταθάθαρος κι αργυροδίνητος τους περισσότερουις μήνες του έτους ρο-
βολάει προς τον Θεσσαλικό Κάμπο γιομάτος μύθους, παραδόσεις ντυμένος με απειράριθμες
συστάσεις πολυποίκιλων δένδρων, όπου οι πανέμορφες νύμφες – Ναϊάδες θα τραγουδού-
σαν τον παλαιό καιρό τραγούδια αγάπης, έρωτα και επαινετικά για το “Νείλο” της Θεσσαλίας, τον Πηνειό, που στο διάβα του – ως κεντρικός συλλέκτης ρυακιών, χειμάρρων, μικρότερων ποταμών και αναβλυζόντων πηγών θα γίνει μεγάλος, πλωτός, περήφανος, καμαρωτός και χιλιοπαινεμένος.


Είναι αυτός, που ποτίζει χιλιάδες στρεμμάτων γης, που εμπλουτίζει τους υπόγειους και επιφανειακούς υδροφόρους ορίζοντες κάνοντας ευφορωτάτη τη Θεσσαλική Πεδιάδα.



Γι' αυτό και τον θαύμαζαν και τον επαινούσαν από τα πανάρχαια χρόνια μέχρι σήμερα. Από την Καλαμπάκα – Διάβα ο Πηνειός γνωστός και ως Σαλαμβιά ή Σαλαμπριά, ίσως από το όνομα Σαλάμβη, οπή, από τις πολλές οπές, τρύπες στις χωμάτινες όχθες του, όπου ξεκουράζονταν τα χιλιάδες μικρά και μεγάλα ψάρια, κυρίως “μπριάνες” ή κέφαλοι, τα χέλια, τα καβούρια, οι καραβίδες και άλλα έμβια ποτάμια όντα – ελισσόμενος διαρκώς και δεχόμενος πολλούς στο δρόμο του υδάτινους βραχιόνες (Ληθαίος, Πορταϊκός, Πάμισος, Νεοχωρίτικος, Καλέντζης, Σοφαδίτικος, Ενιπέας – Τιταρήσιος) περνάει ανάμεσα από τον Όλυμπο και τον Κίσσαβο και μέσω Στομίου χύνεται το Αιγαίο Πέλαγος.


2. Ο ΠΑΜΙΣΟΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ: Πηγάζει από τα βουνά της Αργιθέας και μέσω της φάραγγας του Μουζακίου (γνωστός και ως “Μπλιούρης” ̈) Γελάνθης, Μαγούλας, Μαγουλίτσας, Κοσκινά ενώνεται με τον Πηνειό στο ύψος της Φαρκαδόνας – Κεραμιδίου.

3. Ο ΠΗΝΕΙΟΣ ΤΗΣ ΗΛΕΙΑΣ:

Ο Πηνειός της Ηλείας στην Πελοπόννησο, γνωστός και ως “ποτάμι της Γαστούνης” ρέει εξ ολοκλήρου στο έδαφος της Ηλείας. Ξεκινάει από τον Ερύμανθο (2.129μ.) και ενισχυόμενος από άλλους μικρότερους υδάτινους βραχίονες που πηγάζουν από τη Λάμπεια (1797 μ.)

κατευθύνεται Δυτικά καθώς ακουμπάει το Βαρθολομιό για να καταλήξει στη Γαστούνη και στο Ιόνιο Πέλαγος. Κοντά στο χωριό
“Κέντρο” υπάρχει υδάτινο φράγμα του Πηνειού, που παρέχει άρδευση σε μεγάλες εκτάσεις.

4.Ο ΠΑΜΙΣΟΣ ΤΗΣ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ: Την μεγάλη πεδιάδα της Μεσσηνίας διασχίζουν πολλά
ποτάμια, που ρέουν καθ' όλο το έτος, όπως ο Βέλικας, ο Νέδας, ο Νέδων. Μεγαλύτερα από αυτά είναι ο Πάμισος, που πηγάζει από τις δυτικές κλιτύες του Ταΰγετου.

Συγκεντρώνει τα νερά των ορέων της Κυπαρισσίας και χύνεται στον Μεσσηνιακό κόλπο ανάμεσα Καλαμάτας και Μεσσήνης.
Γιατί άραγε έχουν τα ίδια ονόματα με τον δικό μας Πηνειό και Πάμισσο;

Τον Ελλαδικό χώρο και κυρίως τον Εύφορο Θεσσαλικό χώρο κατοίκησαν προελληνικά
και ελληνικά φύλα όπως: Πελασγοί, Μολοσσοί, Άβαντες, Θράκες, Ίωνες, Αιολείς, Αχαιοί, Δωριείς, Θεσπρωτοί, Περραιβοί, Αινιάνες, Λαπίθες, Αθαμάνες, Θεσσαλοί, Δόλοπες, Μινύες κ.α.

Φαίνεται πως με την κάθοδο των Δωριέων Ιωνικά και Αχαϊκά φύλα της Θεσσαλίας μετακινήθηκαν βίαια προς Νότον μεταφέροντες μαζί τους και ιδιαίτερα αγαπητά τοπωνύμια, όπως Πηνειός, Πάμισος, Ιθώμη, Οιχαλία, Αχαΐα, Ιθώμη καθώς και λατρευτικούς χώρους, όπως το Ασκληπιείο κ.α. Έτσι εξηγείται οι ίδιες ονομασίες ως συνεπώνυμες

Του Γιώργου Ζιάκα
Ιστορικού - Φιλολόγου

 

 

Επιστροφή