Στο κυνήγι του βουκεφάλα

Δείτε και άλλα θέματα στην ενότητα:
Στο κυνήγι του βουκεφάλα

Ποιες φυλές καταγράφηκαν στο νομό Τρικάλων από ερευνητική ομάδα του Τομέα Ζωικής Παραγωγής του Τμήματος Γεωπονίας Α.Π.Θ. – Χαρακτηριστικά των φυλών

Ο Βουκεφάλας, το περίφημο άλογο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες ανήκε στη φυλή Θεσσαλίας. Τα άλογα της φυλής Θεσσαλίας λόγω των εξαιρετικών ιδιοτήτων τους εξήχθησαν και εξαπλώθηκαν σε όλες σχεδόν τις περιοχές τη Αρχαίας Ελλάδας και ιδιαίτερα στη Μακεδονία, τη Στερεά Ελλάδα και την Πελοπόννησο . Κατά τη ρωμαϊκή περίοδο μάλιστα αναφέρεται ότι λαοί βόρεια του Δούναβη εισήγαν άλογα της φυλής Θεσσαλίας για τη βελτίωση των δικών τους αλόγων με διασταύρωση, γιατί γνώριζαν, εκτιμούσαν και θαύμαζαν τις ικανότητες των αλόγων της Θεσσαλικής Φυλής. Σήμερα δυο αυτόχθονες φυλές ίππων, οι οποίες έχουν αναπτυχθεί στην περιοχή αυτή από αρχαιοτάτων χρόνων, η φυλή Θεσσαλίας και η φυλή Πίνδου καταγράφηκαν στο νομό Τρικάλων από ερευνητική ομάδα του Τομέα Ζωικής Παραγωγής του Τμήματος Γεωπονίας Α.Π.Θ. και με χρηματοδότηση προγραμμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Υπουργείου Γεωργίας και της Φιλίππου Ενώσεως Ελλάδος.

Η έρευνα
Κατά την καταγραφή των ίππων λαμβάνονταν υπόψη τα φαινοτυπικά χαρακτηριστικά τους, βάσει των οποίων γινόταν η ταυτοποίησή τους κατά φυλή και στη συνέχεια η καταχώρισή τους στα αρχεία της Διεύθυνσης Ζωικής Παραγωγής του Υπουργείου Γεωργίας με όλα τα στοιχεία τους σε ατομικά δελτία. Οι ιδιοκτήτες των ίππων έχουν εφοδιασθεί με αντίγραφο του δελτίου καταγραφής. Παράλληλα στο Εργαστήριο μας, αναφέρει στην ΕΡΕΥΝΑ ο Τρικαλινός στην καταγωγή ομότιμος καθηγητής στο ΑΠΘ κ. Απόστολος Ζαφράκας, και σε εργαστήριο του Kentucky των ΗΠΑ με την ειδική μέθοδο εξέτασης του DNA της αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης (Polymerase Chain Reaction, PCR) διερευνάται η προέλευση των φυλών, η γενετική σύστασή τους και οι αποκλίσεις μεταξύ των φυλών χρησιμοποιώντας το τυχαία ενισχυμένο πολύμορφο DNA (Random Amplified Polymorphic DNA, RAPDs). Πάντως σύμφωνα με τον Τρικαλινό ομότιμο καθηγητή, η παρουσία των δυο αυτών φυλών ίππων στην περιοχή των Τρικάλων είναι γνωστή από την αρχαιότητα σύμφωνα με αρχαίους συγγραφείς.
Φυλή της Θεσσαλίας
Η φυλή Θεσσαλίας είναι καθαρά πεδινή και αναπτύχθηκε στις πεδιάδες της Θεσσαλίας. Τα άλογα της φυλής Θεσσαλίας, αναφέρει ο κ. Ζαφράκας, από την αρχαιότητα ακόμη ήταν ξακουστά, γιατί ήταν προικισμένα με εξαιρετικές ιδιότητες. Η Θεσσαλία ήταν η πιο φημισμένη περιοχή του αρχαίου κόσμου για την ιπποπαραγωγή και η παράδοση της ιπποφιλίας στον Θεσσαλικό λαό διατηρείται μέχρι τις ημέρες μας. Το περίφημο θεσσαλικό ιππικό αποτελούμενο από άλογα της φυλής αυτής θεωρούνταν το ισχυρότερο όπλο της εποχής κατά την αρχαιότητα. Όλοι επιθυμούσαν να έχουν στη διάθεση τους το θεσσαλικό ιππικό είτε ως συμμαχικό είτε ως μισθοφορικό κατά τις πολεμικές περιόδους. Η φυλή διατηρήθηκε σε υψηλό επίπεδο επί αιώνες -και μέχρι ακόμη τη δεκαετία του '60 έπαιζε σημαντικότατο ρόλο στην εθνική και ιδιαίτερα στην αγροτική οικονομία.
Όσον αφορά τα χαρακτηριστικά τους τα άλογα της φυλής Θεσσαλίας είναι μικρόσωμα, με αρμονική σωματική διάπλαση και ευγενικό χαρακτήρα. Το ανάστημά τους είναι γύρω στο 1,35 μ. και ο χρωματισμός ορφνός, ερυθρός ή φαιός. Η κεφαλή τους έχει ευθεία κατατομή, ο τράχηλος είναι καλά προσαρμοσμένος στον κορμό και αρκετά πλατύς, τα ισχία είναι επικλινή, η ουρά σε κανονική θέση, τα άκρα σχετικά λεπτά, αλλά ισχυρά και οι κανόνες των άκρων βραχείς.
Σύμφωνα με την καταγραφή που έγινε από το συνεργείο στον Ν. Τρικάλων με επικεφαλής τον κ. Ζαφράκα έχουν ταξινομηθεί 141 άλογα της φυλής Θεσσαλίας. Από αυτά μόνο 48 ανήκουν φαινοτυπικώς στη φυλή αυτή, 34 θηλυκά και 14 αρσενικά. Από τα τελευταία μόνον 4 είναι επιβήτορες, ενώ τα υπόλοιπα είναι ευνουχισμένα.

Φυλή Πίνδου
Η φυλή Πίνδου είναι ορεινή και αναπτύχθηκε στον όγκο της Πίνδου. Κυρίως στα τμήματα της οροσειράς που καλύπτουν μέρος της Ηπείρου και Θεσσαλίας. Το άλογο της φυλής Πίνδου είναι το πιο αντιπροσωπευτικό από τα μικρόσωμα ελληνικά άλογα ορεινού τύπου. Τα άλογα της φυλής διατηρούνταν από τους κτηνοτρόφους παλαιότερα σε μεγάλα κοπάδια στις βοσκές και ήταν χρησιμότατα λόγω της εξαιρετικής ορειβατικής τους ικανότητας, της αντοχής τους στους κόπους και τις αντιξοότητες του περιβάλλοντος και της ολιγάρκειας τους στη διατροφή. Οι φοράδες της φυλής, επισημαίνει ο κ. Ζαφράκας, χρησιμοποιούνταν με μεγάλη επιτυχία και απόδοση στην ημιονοπαραγωγή. Λόγω των παραπάνω χρήσιμων ιδιοτήτων τους διατηρούνται από τους προβατοτρόφους και σήμερα στα θερινά βοσκοτόπια και έτσι έχει μείνει αραιά ένας αριθμός καθαρόαιμων ίππων στις περιοχές της Πίνδου.
Είναι μικρόσωμα άλογα με ανάστημα 1,15 - 1,25 μ. Σύμφωνα με την καταγραφή που έγινε στα πλαίσια της εφαρμογής του σχετικού προγράμματος έχουν ταξινομηθεί 61 άλογα που ανήκουν στη φυλή Πίνδου και με την ολοκλήρωση της εργαστηριακής εξέτασης του DNA θα διαπιστωθεί πόσα από αυτά είναι καθαρόαιμα. Φαινοτυπικώς πάντως 13 ανήκουν στη φυλή αυτή, 11 θηλυκά και 2 αρσενικά ευνουχισμένα.


Απαραίτητο
Τα άλογα της πεδινής φυλής Θεσσαλίας διατρέφονταν στον εύφορο κάμπο προσφέροντας στους κατοίκους την πιστή φιλία και εργασία τους, ενώ στα ορεινά τα άλογα της φυλής Πίνδου με την ορειβατική τους ικανότητα αποτελούσαν πολυτιμότατα μεταφορικά μέσα ως υποζύγια στις καταπράσινες πλαγιές των θεσσαλικών βουνών.
Το άλογο μέχρι τη δεκαετία του '60 ήταν απαραίτητο για τις συγκοινωνίες, τις χερσαίες μεταφορές, τις τηλεπικοινωνίες, σε ορισμένους κλάδους της βιοτεχνίας και βιομηχανίας, τις γεωργικές εργασίες, όπως το όργωμα, το αλώνισμα την άρδευση με την άντληση νερού στα μαγγανοπήγαδα κλπ. Παράλληλα ήταν απαραίτητο στον στρατό για το όπλο του ιππικού και για τις μεταφορές προσωπικού και εφοδίων και ακόμη για τις τηλεπικοινωνίες.
Με την εξάπλωση των μηχανοκίνητων μέσων συγκοινωνίας και την εκμηχάνιση της Γεωργίας κατά τη δεκαετία του ΄70 το άλογο αντικαταστάθηκε από τη μηχανή ταχύτατα. Πάντως σύμφωνα με τον κ. Ζαφράκα συνεχίζονται οι προσπάθειες διάσωσης των φυλών αυτών όπως και των άλλων τεσσάρων αυτόχθονων ελληνικών φυλών αλόγων.
Σε επίπεδο Θεσσαλίας δραστηριοποιείται η «Θεσσαλών Φίλιππος Ένωσις».

ΑΡΘΡΟ Του Αποστόλη Ζώη

 

 

Επιστροφή