Αν ο Θεός μάς χάριζε ένα κομμάτι ζωής

Δείτε και άλλα θέματα στην ενότητα:
Αν ο Θεός μάς χάριζε ένα κομμάτι ζωής

(Αφιέρωμα στην Παγκόσμια Ημέρα Ηλικιωμένων)
 ΗΛΙΑ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ
ΦΙΛΟΛΟΓΟΥ


 
«Το γήρασμα του σώματος και της μορφής μου
είναι πληγή από φρικτό μαχαίρι.
Δεν έχω εγκαρτέρησι καμιά»
(Κ. Καβάφης)

Δεν γνωρίζω αν ο ποιητής μέσα από αυτόν τον σπαρακτικό μονόλογό του ήθελε να αποδώσει τη φθορά του χρόνου και τη δυσμορφία του σώματος των γηρατειών (αναμενόμενη άλλωστε) ή τις επιπτώσεις που αυτά επιφέρουν στην ψυχοσύνθεση του ανθρώπου. Σίγουρα η μελαγχολία είναι διάχυτη τόσο από τις «πληγές» που φέρνει ο χρόνος στο σώμα μας όσο και στα συναισθήματά μας. Και το πρόβλημα δεν είναι μόνο αισθητικό – αν κι αυτό πλήγωνε ιδιαίτερα τον αλεξανδρινό ποιητή – αλλά και ψυχολογικό. Τι μάς λυπεί περισσότερο στα γηρατειά; Αυτά που χάσαμε και χάνουμε καθημερινά – ο χρόνος τρέχει και βαραίνει πιο πολύ τους ηλικιωμένους – ή αυτά που δεν προλάβαμε να ζήσουμε και τώρα βιαζόμαστε να ζήσουμε;



Και μπορεί ο Καβάφης στην «πληγή από φρικτό μαχαίρι» να βρήκε ως φάρμακο την τέχνη της Ποιήσεως που τόσο πιστά υπηρέτησε και τον βοήθησε να εξωτερικεύσει τις φιλοσοφικές τους ενατενίσεις και υπαρξιακούς του προβληματισμούς «νάρκης του άλγους δοκιμές, εν φαντασία και Λόγω». Οι άλλοι, οι «κοινοί θνητοί» ζώντας την πεζή καθημερινότητα και τη μελαγχολία που σκορπά «το γήρασμα του σώματος και της μορφής» ποιο φάρμακο μπορούν να βρουν για «να μη νιώθεται η πληγή» έστω και για λίγο;



Το μετέωρο βήμα των Ηλικιωμένων


Σήμερα 1η Οκτωβρίου, Παγκόσμια Ημέρα των Ηλικιωμένων, ποιες σκέψεις και ποιες λέξεις στριφογυρίζουν στο μυαλό όλων εκείνων που σχηματικά ανήκουν σε αυτήν την ομάδα; Έχουν σημείο αναφοράς το παρελθόν μέσα από τη λειτουργία της μνήμης ή πλέκουν τον ιστό αυτών που θέλουν να ζήσουν στο υπόλοιπο του χρόνου τους; Σίγουρα το παρελθόν και οι θύμησες διαπερνούν κάθε στιγμή της ζωής τους και άλλοτε λειτουργούν ως βάλσαμο κι άλλοτε ως τυραννική υπενθύμιση πως έμειναν πολλά ακόμη για να γνωρίσουν και να ζήσουν.
«Οι σκέψεις σας και τα λόγια μου είναι κύματα μιας σφραγισμένης μνήμης που κρατάει ενθύμια από το παρελθόν μας»
(Χαλίλ Γκιμπράν)
Αλήθεια ποιος κλάδος της επιστήμης μπορεί να καταγράψει όλες αυτές τις σκέψεις των Ηλικιωμένων; Ποιος «σοφός» μπορεί να συμβουλέψει για τον τρόπο με τον οποίον πρέπει να θεραπεύσουν τη μελαγχολία για «το γήρασμα του σώματος» και να υπερβούν το καβαφικό «Δεν έχω εγκαρτέρησι καμιά». Υπάρχει κατάλογος τέτοιων συνταγών ή κάθε ηλικιωμένος συνιστά και μία ξεχωριστή περίπτωση;
Τι μπορείς, όμως, να προτείνεις σε ανθρώπους που νιώθουν πως δεν μπόρεσαν ή δεν πρόλαβαν να ζήσουν και να γνωρίσουν όσα ήθελαν; Τι να προτείνεις σε ανθρώπους που βλέπουν πως ο χρόνος ζωής τους ακουμπά τα όριά του και οι δυνάμεις τους λιγοστεύουν; Τι να προτείνεις σε ανθρώπους που βιάζονται να ζήσουν πιο έντονα αυτά που δεν μπόρεσαν στη νιότη τους; Τι να προτείνεις σε ανθρώπους που τώρα αναγνωρίζουν το λάθος τους και δεν μπορούν να το διορθώσουν; Και πώς να ακυρώσεις τις νουθεσίες της λογικής σου, της «ψεύτρας» που έφραζε το πάθος για ζωή με το «Αύριο. Έχεις πολύν καιρό»;



Ο Κ. Καβάφης περιέγραψε με απόλυτη ενάργεια όλα τα παραπάνω αναδεικνύοντας το μετέωρο βήμα των Ηλικιωμένων που ζώντας το παρόν ατενίζουν με μελαγχολία το μακρύ παρελθόν και με αγωνία το σύντομο μέλλον.


«Και μες στων άθλιων γηρατειών την καταφρόνεια
σκέπτεται πόσο λίγο χάρηκε τα χρόνια
που είχε και δύναμη και λόγο, κ’ εμορφιά…
Και συλλογιέται η Φρόνησις πως τον εγέλα∙
και πως την εμπιστεύονταν πάντα – τι τρέλλα!»

ΗΛΙΑΣ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ
ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ


 

 

Επιστροφή