.gif)
Της ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΛΑΜΠΡΑΚΗ
Φιλολόγου
(Ξεφυλλίζοντας χειρόγραφα συνταγολόγια στο μοναστήρι της Ολυμπιώτισσας Ελασσόνας)
Από την αρχαιότητα ακόμη φημίζονταν οι Θεσσαλοί για τις ιατροσοφικές τους επιδόσεις.
Θεσσαλικές εξ άλλου ήσαν μερικές φυσιογνωμίες της Ιατρικής μυθολογίας, όπως ο Ασκληπιός, ο Μαχάων, ο Χείρων Κένταυρος, ο Ποδαλείριος κλπ.
Στο μεσαίωνα και στα χρόνια της τουρκοκρατίας η παράδοση της λαϊκής ιατρικής κρατήθηκε ζωντανή κι’ αδιατάρακτη.
Αρκετό ενδιαφέρον, διαφωτιστικό για την λαϊκή ψυχολογία και την πνευματική στάθμη της εποχής της δουλείας, παρουσιάζουν τα χειρόγραφα συνταγολόγια.
Από ένα τέτοιο, που το ξεφύλλισα το καλοκαίρι του 1960 στο μοναστήρι της Ολυμπιοτίσσης, παρουσιάζω μερικές ανέκδοτες θεραπευτικές οδηγίες, που σχετίζονται με τη γυναίκα και τα προβλήματά της.
Και πρώτα-πρώτα μερικές συνταγές, που αφορούν τη μάννα:
»Περί του κλαίειν παιδί
Κόψε από τας τρίχας της κεφαλής του παιδιού και κάπνισέ το και πλέον δεν κλαίει.
»Εις παιδίν όταν δοντιάζη
Μυελόν από κεφαλής Λαγωού τρίψον τους οδόντας του παιδιού.
Δοκίμιον έτερον: Το κοράλλι να το βαστά το παιδί εις το στόμα του, φυτρώνουν εύκολα και δεν έχουν πόνους.
»Εις βήχα παιδιού θηλάζοντος
Βούτυρον και σκόρδον τηγάνισον και δς τρώγη η μάννα του παιδιού
»Εις παιδίον όπού κλαίει την νύκτα και φοβάται.
Χελιδονιού φωλεάν έπαρε, πλύνον με νερόν, έπειτα κέμε την κάρβουνον, τρίψον και πότισον το παιδίον.
«Περί παιδίον μικρόν οπου δεν κοιμάται:
Έπαρε το δέρμα του οφιδίου, κάψε το εις τα κάρβουνα, κάμε το στάκτη και μάλαξέ το με παλαιόν κρασίν και χρίε την μύτην του και μετά ταύτα του έρχεται ύπνος και κοιμάται.
Να και λίγες πρακτικές γνώσεις, που σχετίζονται με το νοικοκυριό:
»Εις τζακισμένον αγγείον να το κολλήσης:
Λιβάνι, μαστίχη και κηρί αυτά ανάλυσέ τα εις την φωτίαν και κόλλησε το αγγείον και θαυμάσης:
»Δια να καθαρίσης κανδηλιέρια:
Σφούγγισέ τα καλά, έπειτα τρίψε τα με νεράντζι ή με ξύδι - έπειτα να τα σφουγγίσης με πανί καλά- είτα να τα βράσης με όλίγον άλας και πάλιν να τά σφουγγίσης· έπειτα να καύσης φτερά και μαλλί να τά καπνίσης και γίνονται ως χρυσά.
»Δια να εβγάλης μελάνην απο τσόχα:
Ονρον αρσενικού παιδιού ζεστο να το πλύνης και ύστερον με νερόν.
»Δια να βγάλης λάδι από χαρτί:
Ψιμμύθι και ρινίσματα κοκκάλων ένωσον, τρίψε άνωθεν και γίνεται ως πρώτον.
Άκόμη μερικές ιατροσοφικές συνταγές, πού σίγουρα θα ενδιαφέρουν όλες τις γυναίκες, μια και σχετίζονται με τη σύμφυτη στη γυναικεία φύση - φιλαρέσκεια:
» Όταν πέφτουν τα μαλλία η τα φρύδια:
Πότισον στάκτην, περιστεράς κάπρον και πλατάνου ρίζαν.
»Εις πιτυρίδαν:
Κρίνου φύλλα κοπάνισον και με τόν ζωμόν αυτού άλειφε την πιτυρίδαν και ωφελείται.
»Περί καθαρισμού ρύπου όψεως(=προσώπου):
Πτελεάς τα δροσερά φύλλα βεβρασμένα και νιπτόμενος το πρόσωπον ωφελείται.
»Εις πανάδες:
Της τουρνιάς την ρίζαν κοπάνισον και ένωσον μετά μέλιτος και άλειφε τες πανάδες και χάνουνται.
Έτερον: Το ρόβιν άλεσμένον και μετά μέλιτος επιτιθέμενον ωφελεί.
»Περί λεύκωσιν δοντίων
Του ελάφου το κέρατον καύσον, ποίησον στάκτην και τρίψον τούς οδόντας και λευκανθήσονται.
Έτερον: Άλας και μαστίχη τρίψον και κάμε τα ως άλευρον και τρίψον τους οδόντας και λευκανθήσονται.
»Χειλέων σκάσιμον.
Κοπάνισον μαστίχη και κηκίδια και ρετσίνιν και της κερασιάς το δάκρυον και χήνας ξύγκι, κοπάνισέ τα ομάδι, άλειφε τά χείλη και εν ταυτώ ύγιαίνουν.
»Δια να κάμης χείλη κόκκινα.
Τρίψον με φλούδαν καρυδέας και γίνονται.
Τέλος, να και κάτι για τις άτεκνες γυναίκες:
»Περί γυναικός οπού δεν κάμνει παιδία.
Εις 40 ημέρας να πίνη καθ’ ήμέραν θερμοζάχαριν και κατόπιν να τρώγη ένα αυγό ψημένον ρουφηκτόν, και αντίς άλας να βάνη τειάφι τριμμένον, να το άνακατώνη και να το ρουφά μετά την θερμοζάχαριν.
Πηγή:
(Δεύτερο Αναμνηστικό Λεύκωμα Ιστορικής καί Λαογραφικής Εταιρείας Θεσσαλών - Εξεδόθη επί τη επετείω της ογδοηκονταετηρίδος από την απελευθέρωση της Θεσσαλίας)
Επιστροφή
