.gif)
Ανέκδοτα έγγραφα που βρέθηκαν σε κώδικες της Εθνικής Βιβλιοθήκης και που αναφέρονται στα διάφορα επαγγέλματα (συντεχνίες* ή συνάφια και ισνάφια από το αραβικό esnaf) του Βαρουσίου, που ασκούσαν οι "Βαροσλήδες", κάτοικοι της Χριστιανικής συνοικίας της πόλης μας στα χρόνια της Τουρκοκρατίας
*Συντεχνία (Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια)
Με τον όρο συντεχνία εννοείται συνεργατικός και συνεταιρικός θεσμός μεταξύ τεχνιτών. Η συντεχνία μεταφορικά είναι ενίοτε γνωστή και ως "αδελφότητα", δηλαδή μία οργάνωση ή ένας σύλλογος ανθρώπων που έχουν κάποιο κοινό ενδιαφέρον, δοξασία ή/και προσδοκία για το μέλλον.
Τα μέλη των συντεχνιών, όταν αυτές έχουν την έννοια της αδελφότητας, είναι συνήθως συνδεδεμένα μεταξύ τους με σταθερούς δεσμούς και με την ίδια την συντεχνία με ισχυρές δεσμεύσεις. Οι περισσότερες συντεχνίες εφαρμόζουν περιοριστικά κριτήρια για την αποδοχή κάποιου ατόμου στο δυναμικό τους.
(1ον) Συμβιβασμός μεταξύ των κοινοτικών αρχών των Τρικάλων και των σωματείων των παντοπωλών και κηροποιών κατά το 1696 και η αναθεώρηση κατά το έτος 1708.
ΟΠΩΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚE ΣΤΑ ΘΕΣΣΑΛΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ
ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΘΕΣΣΑΛΙΚΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑΝ
ΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑΣ
ΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑΣ
Σαν πρόλογος - Εισαγωγικά
Aπό πολλές πηγές και κατ’ εξοχήν από πολύτιμες πληροφορίες των ξένων περιηγητών ήταν γνωστή η εμπορική και οικονομική ακμή ορισμένων Θεσσαλικών κέντρων (Αμπελάκια, Τύρναβος, Βόλος, Τρίκαλα, Λάρισα).
Συγκεκριμένα όμως πληροφορίες περί των επαγγελματικών οργανώσεων υπήρχαν ελάχιστες.
Εν τούτοις σε δύο κώδικες της Εθνικής Βιβλιοθήκης, τους υπ’ άριθ. 1471 και 1472, υπάρχουν ενδιαφέρουσες "ειδήσεις", διάφορα ανέκδοτα έγγραφα των χρόνων της Τουρκοκρατίας, που διαφωτίζουν πολλές εκδηλώσεις της ζωής των υποδούλων Τρικάλων και της περιοχής επί Τουρκοκρατίας.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ενδιαφέροντα έγγραφα που αφορούν επαγγελματικές οργανώσεις.
Αυτές πληροφορίες ερεύνησε και δημοσίευσε ο γυμνασιάρχης Γεώργιος Δ. Παυλίδης (φωτο) καθηγητής φιλόλογος στις εφημερίδες των Τρικάλων «Θάρρος» και «Αναγέννησις» των ετών 1950, 1951, 1952 και 1955.
Πιο συγκεκριμένα:
Θάρρος Τρικάλων τής 8ης Τανουαρίου, 19ης καί 26ης Φεβρουάριου, 10ης Μαρτίου, 2ας, 16ης, 19ης καί 26ης Απριλίου και 11ης Μαίου 1950, Αναγέννησις Τρικάλων 20ης Αύγούστου 1950 καί 2ας Ιουνίου 1955, Νέος Αγών Καρδίτσης 16ης καί 30ης Ιουλίου 1950 καί 2ας Ιουνίου 1955
Συμβιβασμός μεταξύ των κοινοτικών αρχών των Τρικάλων και των σωματείων των παντοπωλών και κηροποιών κατά το 1696
Είναι γνωστή δυσβάστακτος καί αυτόχρημα ληστρική φορολογία — άκριβέστερον άργυρολογία — τήν όποιαν έπέβαλλον εις τούς άτυχεΐς ραγιάδες οί κατά τόπους έκπρόσωποι τής όθωμανικής έξουσίας, μικροί καί μεγάλοι.
Καί ο Διοικητής τών Τρικάλων, μουσελίμης, δέν άπετέλει, φυσικά, έξαίρεσιν τοϋ κανόνος: Οί βαροσλής, δηλαδή οί κατοικοϋντες τό Βαροΰσι (=προάστιον), ήτοι τήν χριστιανικήν συνοικίαν τής πόλεως, ή οποία καί εις πολλάς άλλας πόλεις έκαλεϊτο τοιουτοτρόπως ώς εύρισκομένη έξω τής κυρίας πόλεως, δηλ. τοϋ φρουρίου, όπου μόνον Τοΰρκοι διέμενον, ύπεχρεοΰντο — πλήν τών άλλων φόρων — νά πληρώνουν καί ειδικήν εισφοράν πρός τόν Τοϋρκον Διοικητήν δήθεν διά τά έξοδα συντηρήσεώς του, τό μι, τά όποια όμως παρεΐχεν ’Οθωμανική κυβέρνησις, καθώς καί διά τό καθιερωμένον έτήσιον πρός αύτόν δώρον, τό ι.
Διά νά πληρωθοϋν τά δοσίματα αύτά, έζητεϊτο άνέκαθεν συνδρομή διαφόρων έπαγγελματικών τάξεων.
Οϋτω έζητεϊτο ένίσχυσις καί άπό τά ρουφέτια τών μπακάληδων καί τών μουμτζήδων (κηροποιών), οί όποιοι όμως, ίσως διότι ήσαν ξένοι, δέν έδείκνυον προθυμίαν πρός τοϋτο, ώστε πολύ συχνά έπήρχετο έπικίνδυνος διάστασις μεταξύ τής πολιτείας καί τών δύο τούτων συντεχνιών.
Διά νά έκλειψη έπικίνδυνος αύτή κατάστασις, οποία ήμποροΰσε νά προκαλέση άνάμειξι καί εκβιασμούς των Τούρκων, οί έπί κεφαλής των δύο ρουφετίων* παρεκάλεσαν νά εξαιρεθούν ταϋτα τής εισφοράς, εις αντάλλαγμα δέ άνελάμβανον τήν ύποχρέωσιν νά δίδουν κατ’ έτος 60 όκάδας ελαίου εις τόν μητροπολιτικόν ναόν τού 'Αγίου Στεφάνου, διά νά καίεται εις τάς κανδήλας. πρότασις έγινε δεκτή καί σύμφωνα μέ τά έπί Τουρκοκρατίας κοινοτικά νόμιμα συνωμολογήθη έγγράφως ενώπιον τού Μητροπολίτου Λαρίσης (Παρθενίου), κατεχωρίσθη, δηλ., διά νά είναι έγκυρος καί άπρόσβλητος, εις τόν επίσημον κώδικα τής Μητροπόλεως, δηλαδή τόν ύπ’ άριθ. 1471 κώδικα τής Εθνικής Βιβλιοθήκης.
* Ρουφέτι. Συνώνυμο του εσνάφι. Συνάφι. Από το Τουρκικό esnaf = συντεχνία
Ούτος ήρχισε νά γράφεται άπό τού έτους 1688, έπί Μητροπολίτου Λαρίσης Παρθενίου, όποιος — όπως καί οί διάδοχοί του — έπεκύρωνε τά έγγραφα ίδιοχείρως, όσάκις εύρίσκετο εις Τρίκαλα, δι’ έπιτρόπου.
Σημειωτέον ότι τά Τρίκαλα τούλάχιστον άπό τού έτους 1543, καθώς έξάγεται έκ σιγιλλίου τού Πατριάρχου 'Ιερεμίου Α', καί μέχρι των μέσων περίπου τού ΙΖ' αίώνος ήσαν μόνιμος έδρα τού Μητροπολίτου Λαρίσης, διότι οί φανατικοί Τούρκοι τής Λαρίσης δέν ήνείχοντο τήν παρουσίαν Χριστιανού Μητροπολίτου.
Ιδού τό άκριβές κείμενον τής συναφθείσης συμφωνίας:
«Τό παρόν διαλαμβάνει ώς οί έπιτροπεύοντες έν τή πολιτεία ταύτη καί όλη κοινότης, έζητοΰσαν τό κατ’ έτος βοήθειαν άπό τούς μπακάλιδες καί μουμουτζίδες, διά τό γεμεκλήκι τού μισελήμη καί διά τό πεσχέσι του, ώς έπειδή καί αύτοί ένταΰθα πραγματεύονται καί εύποροΰσι, αύτοί δέ οί μπακάλιδες καί μουμουτζίδες πολλάκις άντέτεινον εις τούτο, μή πειθόμενοι νά βοηθήσουν τούς βαροσλίδες καί έγίνονταν σύγχυσες καί θόρυβοι.
Ύστερον δέ έστοχάσθησαν οί έγκρητοι των ρουφαιτίων αυτών, μήπως καί έπακολουθήσουν άναμεταξύ εις αυτούς, καί εις τήν πολιτείαν σκάνδαλα καί ζημίαις. καί έπαρακάλεσαν τούς προεστούς τής πολιτείας, νά μήν τούς πειράζουν εις τά έξοδα τού μισελήμη εις τό γεμεκλήκι δηλαδή, καί εις τό πεσχέσι όπού τού δίδουν κάθε χρόνον, καί ύποσχέθηκαν νά δίνουν άντ’ έκείνου τού δωσήματος εις τήν έκκλησίαν τής ήμετέρας μητροπόλεως, λάδι οκάδες έξήκοντα, τόν κάθε χρόνον, διά νά καίεται εις τάς κανδήλας, βλέποντες δέ ήμεϊς καί οί τής πολιτείας ταύτης προεστοί ότι αΐτησίς τως είναι εύλογος, έστερξαν εις τήν παρακάλεσίν τους, ότι νά δίδουν τάς έξήκοντα όκάδες τό λάδι είς τήν έκκλησίαν τής ήμετέρας μητροπόλεως, καί νά μήν τούς ένοχλοΰν άπό τού νΰν καί είς τό έξής είς τά άνω είρημένα έξωδα τού μισελήμη.
Όθεν καί είς τήν περί τούτου δήλωσιν έγένετο τό παρόν, καί κατεστρώθη, έν τώ παρόντι κώδικι είς ένδειξιν διηνεκή καί άσφάλειαν. αχ^ζ: δεκεμβρίου ιε ».
Η συμφωνία όμως δέν έτηρήθη έπί πολύ, όπως βλέπομεν είς τό έπόμενον έγγραφον.
Νέος συμβιβασμός μεταξύ παντοπωλών και κοινότητος κατά τό έτος 1708
Δώδεκα μόλις έτη βραδύτερον παρουσιάσθη άνάγκη νά γίνη νέος συμβιβασμός. Ή παλαιά συμφωνία είχεν άτονήσει. πολιτεία άπήτει πάλιν συμμετοχήν είς τάς υπέρ τού μουσελήμη δαπάνας, όπως έγίνετο καί μέ τάς λοιπάς συντεχνίας, ένώ οί παντοπώλαι καί κηροποιοί δέν έδέχοντο ούτε νά συζητήσουν τό πράγμα.
Τελικώς συνεβιβάσθησαν καί πάλιν καί συνεφώνησαν νά άπαλλάσσωνται μέν τά δύο σωματεία τής συμμετοχής είς τά έξοδα τού Τούρκου διοικητοΰ, νά δίδουν δέ είς άντάλλαγμα έτησίως οί μέν παντοπώλαι 50, οί δέ κηροποιοί 40 όκάδας έλαίου.
Αυτήν τήν φοράν συνήφθησαν κεχωρισμέναι συμφωνίαι.
Παραθέτω τό κείμενον τής συμφωνίας πολιτείας καί παντοπωλών.
Τό έγγραφον συνέταξεν, όπως δεικνύει γραφικός χαρακτήρ, ίδιοχείρως έπίτροπος τού Μητροπολίτου Λαρίσης Παρθενίου πρωτέκδικος Σταμουλάκης. Σταμουλάκης αύτός ήτο άδελφός τού Μητροπολίτου, μολονότι δέ λαϊκός ήτο έπίτροπος τού άδελφού του είς τά Τρίκαλα φέρων τό όφφίκιον κατ’ άρχάς μέν τού πρωτεκδίκου, έπειτα δέ τού σκευοφύλακος.
Ιδού τό έγγραφον, χρονολογούμενον άπό τής 26ης ’Οκτωβρίου 1708:
«Διά τού παρόντος γράμματος γίνεται δήλον, ώς οί έντιμότατοι κληρικοί καί άρχοντες τής μητροπόλεως καί πολιτείας Τρίκκης καί οί λοιποί χριστιανοί έχοντες διαφοράν μετά τών μπακάλιδων, τού Κώνστα Τζίλλα δηλονότι, τού Γεώργου, τού Κώνστα Καρατζιά, τού Ίωάννου Μαλλοΰτη, τού Θεοδωρή Κοκουτάγκου, τού Νίτζου, τού ’Αποστόλη, τού Ίωάννου Ζαβιτζιανιώτη, τού Μάνου, τού Γεώργου, τού Άνδρέου Καφκαλιώρη, καί τών λοιπών, περί τού γεμεκλήκι καί πεσχέσι τού μουσελήμη. οί μέν άρχοντες καί προεστώτες ζητοΰντες ότι τό ρουφέτιον τούτου τών μπακάλιδων νά πληρώνη καί νά βοηθή είς τό γεμεκλήκι καί πεσχέσι τού μουσελήμη καθά καί τά άλλα ρουφέτια, δίδωσι διά δόσιμον μετά τών χριστιανών τού βαρουσίου.
Οί δέ προρηθέντες μπακάλιδες έδέοντο νά μήν τούς ένοχλοΰσι τό παράπαν περί τούτου.
"Υστερον όμως πάλιν συνεβιβάσθησαν καί έσυμφώνησαν άναμεταξύ των τούτον τόν τρόπον, ήγουν οί μπακάλιδες αυτοί νά δίδουν τόν καθ’ έκαστον χρόνον είς τόν ναόν τής μητροπόλεως τού άγιου ένδοξου πρωτομάρτυρος καί άρχιδιακόνου Στεφάνου, λάδι όκάδας πεντήκοντα διά τάς κανδύλας τής αυτής έκκλησίας, οί δέ άρχοντες καί προεστώτες νά μήν έχουν άδειαν νά ζητούν άπό τούς μπακάλιδες ούτε μήν πεσχέσι τού μουσελήμη ούτε γεμεκλήκι.
Τήν όποιαν συμφωνίαν στέρξαντες καί τά δύο μέρη ήλθον έμπροσθεν ήμών καί ώμολόγησαν υποσχόμενοι νά έμμείνουσιν είς τά συμφωνηθέντα, οί μέν δηλαδή μπακάληδες νά δίδουν τόν καθ’ έκαστον χρόνον τάς πεντήκοντα όκάδας λάδι, είς τήν έκκλησίαν τής μητροπόλεως· οί δέ άρχοντες καί προεστώτες τής πολιτείας νά μήν ζητούν έξ αυτών ούτε γεμεκλήκι ούτε πεσχέσι διά τόν μουσελήμαγαν.
Όθεν καί είς τήν περί τούτου δήλωσιν έγένετο καί τό παρόν συμφωνητικόν γράμμα έπί βεβαιώσει ήμετέρα: =,αψη' ’Οκτωβρίου κ9. +Ό πρωτέκδικος Σταμουλάκης καί έπίτροπος βέβαιοί:—»
ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑ ΣΕ ΜΟΡΦΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ
ΠΗΓΗ:
ΘΕΣΣΑΛΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ
ΕΚΤΑΚΤΟΣ ΕΚΔΟΣΙΣ
ΕΠ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΤΗΣ ΟΓΔΟΗΚΟΝΤΑΕΤΗΡΙΔΟΣ
(1 8 8 1 — 1 9 6 1)
ΑΠΟ ΤΗΣ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΕΩΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ
ΚΑΙ ΕΝΩΣΕΩΣ ΜΕΤΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΣ ΕΛΛΑΔΟΣ
ΑΘΗΝΑΙ 1965
ΕΚΔΟΤΗΣ
ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΩΝ ΘΕΣΣΑΛΩΝ
Ακολουθεί σε επόμενο άρθρο δημοσίευμα για την "Διαφορά παντοπωλών και οινοπαραγωγών Τρικάλων κατά τό 1698"
- Αντιγραφή και επεξεργασία κειμένων από το πρωτότυπο
- Επιμέλεια για το fatsimare:
Ιω - Ηλέκτρα Μουτσίκα
Επιστροφή
