Οι Σειρήνες της Ξενιτιάς 6ο

Δείτε και άλλα θέματα στην ενότητα:
Οι Σειρήνες της Ξενιτιάς 6ο

(50-61 σελίδες βιβλίου).

Στο απόσπασμα 6 περιγραφή πρώτης ομαδικής άφιξης ελλήνων μεταναστών στη γερμανική κοινωνία (Νυρεμβέργη) με την εγκατάστασή τους σε σπίτια-χάιμ ή παράγκες και η δεύτερη σε διάφορες φάμπρικες.


   Οι Σειρήνες της Ξενιτιάς

Οδεύει η ζωή στη στράτα της δε δίνει σημασία

τι γίνεται εδώ κι εκεί και πέρα απ’ αυτή.                                           

 Οδεύουνε και οι ξένοι χώθηκαν πανταχού,

μέσα στα εργοστάσια και μες στην κοινωνία.     

 

Πολλές οι δυσκολίες οι καθημερινές που βρίσκουν

 στη δουλειά κι άλλα πάλι τα προβλήματα

το πώς θα βολευτούν και πού θα κοιμηθούν!

Για τις γυναίκες που έρχονταν μοναχές,

τα χάιμ που τους έδιναν ήταν πολύ καλά.

Όμως για τους εργένηδες καθώς και για ζευγάρια,                      

ήταν πολύ αλλιώς.

Υπόγεια σπίτια σκοτεινά φωτίζονται ηλεκτρικά, 

τοίχοι που έπεφτε ο σοβάς και στάλαζαν νερό,

μόνιμη μούχλα κούρνιαζε κι έδινε χαρά

σε αρουραίους που είχανε μια πιθαμή ουρά.

Και σ’ όσους τύχαινε να παν σε σπίτια εργοστασίων,

εδώ τα πράγματα ήταν πολύ πιο δύσκολα, σκληρά.

 

Διπλά κρεβάτια αδειανά ήτανε στη γραμμή,

τα ’χαν στριμώξει ασφυχτικά για να χωρούν πολλοί

και θα ’μεναν καμιά εικοσαριά εδώ μέσα μαζί.

Τα στρώματα είχαν της μούχλας την οσμή

κι ήτανε πάντοτε υγρά, ανάπηρα κρεβάτια που έτρεμαν

κι έπεφτε η σκουριά και για κρεβατοπόδαρα

άλλοι βάλανε τούβλα κι άλλοι βάλαν κουτιά.

Με μιας τους ήρθε στο μυαλό η ψάθα η ζεστή,

παλαμισμένο δάπεδο που έδωνε ζωή,

μάτια γυάλιζαν από οργή και γέμιζαν με πόνο,

ήρθε στο νου σαν αστραπή λόγια που είχαν

ακουστεί, η συμφωνία, ο άρχοντας και το βαθύ

πουγκί και μύρια άλλα τάματα των υπουργών

που πέφταν σαν βροχή.

 

Σταμάτησαν όμως γρήγορα να σκέφτονται αυτά

έντονη και αφόρητη έφτανε η μυρουδιά,

δίπλα απ’ τα δωμάτια ήταν ο καμπινές, άθλια

τα χάλια του, πολλά με άλλους που είχε ζήσει

κανένας δεν το φρόντιζε κι είχε πια βρομίσει.

 

Όλοι μαζί πιαστήκανε το χώρο καθαρίζουν

μ’ εφημερίδες και άλλα περιοδικά που κάποιοι

απ’ τον τόπο τους έφεραν μαζί.

Είχαν επικαιρότητα και έλεγαν πολλά, που φτάσανε

και βούλωσαν τις τρύπες απ’ τους τοίχους.

Και σαν τελείωσαν διαβάζανε μαζί

πάνω στα μουχλιασμένα ντουβάρια ονόματα πολλά,

άγνωστα και γνωστά:

«Ομάρ, Μπεκήρ, Γιουσούφ και Μουσταφάς,

Μιχαήλ, Δημητρώφ, Κωσταντίνοφ και Γαβριήλοφ,     

Ρομπέρτο, Χουάν, Μπερές και Χουσέ, Μανόλης,

Κώτσιος, Περικλής, Θανάσης, Θεμιστοκλής,

Μηνάς», κι άλλα πολλά που η υγρασία τα είχε

καταπιεί τους φάνηκε για μια στιγμή

πως ήταν φυλακή.

Περάσανε αυτοί, ξένοι και διαφορετικοί κι άφησαν μια υπογραφή,

ενθύμιο παγερό για τούτη τη ντόπια τη φυλή που έλεγαν πολλά:

Για τον πολιτισμό τους γινότανε συμπόσια

τρανταχτά, για ανθρώπων δικαιώματα και άλλα γιορτινά,

μα η φιλοξενία τους που δίνανε

στους ανθρώπους δίδασκε φανερά,

πως είχε μεγάλη διαφορά, ανάμεσα απ’ εκείνη

που δίνανε στις γάτες και στα πολλά σκυλιά.

 

 


 

Έρχονται και φτάνουνε συνεχώς,

πότε δυο- τρεις και πότε πιο πολλοί,

εργάτες από Χώρες της Σοβιετικής Ένωσης

κι όλοι απορροφούνται στις διάφορες φάμπρικες.

«Πρόσφυγες», λένε οι ντόπιοι, «είναι κι αυτοί.

Ήρθανε, όπως κι εσείς, να βρούνε δουλειά».

Αλλόκοτοι, κρύοι και βλοσυροί, με μάτια εξεταστικά

που βγάζουνε φωτιές, ξεθωριασμένη η όψη τους

από τις εποχές και παν απ’ όλα φαίνονται, δειλοί

και φοβισμένοι.

 

Εδώ μ’ αυτούς, κάπως παράξενα πλήθαιναν

τα χαμόγελα από τα αφεντικά.

Κάπως ευγενικοί δείχνουν οι μαεστράδες,

τρέχουν δουλειά να βρούνε καθαρή,

κάπως ξεκούραστη και με καλά λεφτά,

σπάζουνε τα τηλέφωνα για σπίτια ανθρώπινα,

να μη μελαγχολήσουν ετούτα τα παιδιά. 

Γιατί είχαν κάποιες συγγένειες μεταξύ τους,

απ’ τις γιαγιάδες, τους παππούδες και τους

προπάππους τους.

Σε ύφος, μπόι και πετσί μοιάζουνε με τους ντόπιους,

μα κάπως ξαφνιαστήκανε λίγα ντόπια παιδιά

απ’ τη συμπεριφορά, που δείχνανε τα αφεντικά στους νιόφερτους αυτούς.

Αυτή η αλλαγή τους πείραζε πολύ και κάμποσους

βαλκανικούς τους κέντρισε η περιέργεια

ακόμα πιο πολύ.

Πώς δηλαδή έχουνε καλύτερη αντιμετώπιση;

Κι ακόμα, γιατί τους δώσανε στο πι και φι

σπίτια καινουργή και χίλια δυο καλά;

 

Κάμποσοι Έλληνες τους πλησίασαν και θέλησαν

να μάθουν για το μεγαλείο το τρανό,

το θαύμα το σοσιαλιστικό.

Αυτοί απ’ τα Βαλκάνια ακούγανε πολλά,

για τη μεγάλη επανάσταση, τον Λένιν και το Στάλιν

και τώρα που ’ναι Μπρέζνιεφ θα πάνε πιο καλά,

με τη δουλειά και τα σκολειά, με τον πολιτισμό,

κέντρα υγείας ατράνταχτα και άλλα αγαθά.

Και παν απ’ όλα, λέγανε, πως είχαν και ισότητα,

δημοκρατία, λευτεριά, η εργατιά κουμάντευε

και πήγαινε μπροστά.

 

Πρώτοι ξεπέρασαν τον ουρανό κι έφτασαν στο φεγγάρι,

συστήματα ανήθικα κι αντιδημοκρατικά,

παντού σ’  όλον τον κόσμο, τα χάλαγαν με μιας, 

δένδρο τρανό φυτεύανε και φούντωνε ο ντουνιάς.

Παντού και πανταχού κι οι πρώτοι μέσα σ’ όλα,

έτσι το ένιωθαν πολλοί, ένα μεγάλο αντίβαρο ή έναν

«χωροφύλακα» για όλη την ανθρωπότητα.

 

Έτσι, λοιπόν, ανάμεσα σ’ αυτούς που ήτανε Ρώσοι,

Πολωνοί, Τσεχοσλοβάκοι κι ανατολικογερμανοί 

και έρχονταν από συστήματα σοσιαλιστικά

ή κομμουνιστικά, διψάγανε οι Έλληνες και οι άλλοι

οι Βαλκανικοί να μάθουνε ποια ήταν, τάχατες,

τα πολλαπλά καλά.

 

-Μιλάτε, ωρέ σύντροφοι, και πείτε και σ’ εμάς,

που όλοι νοσταλγούμε να έρθει και σε εμάς

αυτό το καθεστώς μ’ ανθρώπινη μορφή,

δημοκρατία, λευτεριά και με πολύ ψωμί!

 

Τέτοια πολλά τους έλεγαν πως άκουγαν συχνά,

πολύ τους παρακάλαγαν, τους έκαναν θεούς,

να μάθουνε κάποιο αγαθό που το ’χαν μυστικό.

 

Χτύπησε ο Λουκάς μια, χτύπησε ο Περικλής δυο,

ακόμα και ο Κωνσταντής πολύ πιο δυνατά,

που στο μεταξύ είχανε αρχίσει να γνωρίζονται,

μ’ αντίθετα πυρά, να μάθουν ήθελαν και από πρώτο χέρι

ακόμα πιο πολλά.

Χτύπησαν κι άλλοι, άλλη μια και δυο, χτύπησαν

εκατό, κόκκινες βάψανε και τις δικές τους σπάθες    

να τους διευκολύνουν, να συνεννοηθούν,

μα όμως ραγίσανε και χάνανε καιρό, με τούτους

δω που ήρθανε από χώρες σοσιαλιστικές.

Απέραντη είναι η έρημος, μεγάλος ο κουβάς και χτύπαγε κουφά.

Πηγές που στέρεψαν γοργά έγιναν πεθαμένες

κι η ξηρασία η πολύ έφερε τη σκουριά.

Στο τέλος τους παράτησαν και είπανε το γεια.

 

Και αυτοί, που κάποιοι τους λέγανε «πρόσφυγες»,

δείχνουν μια βλοσυράδα, κρυάδα και χλομάδα,

αργά τα βήματά τους τα σέρναν σαν πετσέτες

μυγιάγγιχτοι κι εγωιστές, ψεύτες κι υποκριτές.

Του Ναπολέοντα στολή νόμιζαν πως φορούσαν

και βγήκανε αγέρωχα με ήθος και με ύφος,

στου στίβου την αυλή.

 

Δε διαφέραν και πολύ απ’ την παλιά την εποχή

της τσαρικής σκλαβιάς, που μεγιστάνες άρχοντες

τους πίναν το ζουμί για μια μπουκιά μαύρο ψωμί,

να τους μαζεύουν τις σβουνιές και να’ ναι σαν τα ζα.

 

Και άλλοι πάλι λέγανε κι απλώθηκε παντού,

οι πιο πολλοί πως ήτανε φασίστες και φυγάδες

που ήρθαν από χώρες σοσιαλιστικές,

άσυλο να ζητήσουν και θέσεις αρεστές.

 

Κι ανάμεσά τους κι άλλοι πολλοί απ’ τη μεγάλη

Χώρα με το λαμπρό της όνομα, αυτοί κάπως

μιλάγανε για άθλους και ποδόσφαιρο

και πέρα από κει, δεν έπαιρνες μιλιά.

Λέγανε, τουλάχιστον, άψυχα μια κρύα «καλημέρα»

στους ξένους συναδέρφους που δούλευαν παρέα.

 

Στρατηγική και ταχτική βάλανε για καλά,

λες κι έστηναν τις απόχες τους μ’ αγκίστρια δυνατά.                 

Αυτοί, που ο αέρας έπαιρνε σα να ’τανε χαρτί,

ψάρια να βγάλουν θέλανε μεγάλα και πολλά

μες απ’ τα ντόπια και ήρεμα νερά για κείνη την εποχή.

Έτσι, λοιπόν, αυτοί οι «πρόσφυγες» ή φυγάδες,

ν’ αγκαλιαστούνε θέλανε με τούτη τη φυλή.

 

Η κορυφή της φάμπρικας τα έπαιρνε τοις μετρητοίς

δίνοντας προσοχή, μα πιο πολύ τους ένοιαζε

πώς θα ρουφούσαν πιο πολύ δύναμη εργατική.

Άλλοι πάλι εργαζόμενοι δε δώσανε καμία σημασία,

μα μερικών ντόπιων νοσταλγών γυάλιζαν τα μάτια

με μανία.

 

Κι όπως κυλούσε ο καιρός, ανέμελος και βαρετός,

λες και τους γαργαλούσαν, σήκωναν οι ντόπιοι

την ουρά κι όπως απλώνονταν επιθετικά

τη χτύπαγαν, σα να ’ταν κροταλίες, σιγά μα σταθερά,

γυαλίζανε τα μάτια τους παράξενα, θολά.

 

Θάρρος, θράσος και ανοχή τα βρήκανε κι αυτά

κι ανάμεσα, ένας κοντά στον άλλον, βρίσκανε

την ταυτότητα που χάσανε παλιά και όπως παν

τα πράγματα, λίγο απ’ το μεγάλο κύμα των ξένων,

λίγο απ’ αυτούς που τους έλεγαν «πρόσφυγες»

και φυγάδες και γενικότερα απ’ τους διάφορους

ξένους που απλώθηκαν παντού, ανακατεύονταν

τα σκότια τους και το καζάνι μέσα τους

έβραζε μυστικά.

Έτσι περνούσε ο καιρός, οι μέρες, οι βδομάδες

και οι μήνες και μ’ ένα αόρατο αλλά ασίγαστο

τάϊσμα έβραζε το καζάνι τους.

Και άρχισαν σιγά-σιγά πρώτα μες στη δουλειά

ψιθύριζαν κρυφά, μέχρι που έφτασε ο καιρός,

μέσα στους χώρους της δουλειάς το είπαν φανερά:

 

-Δρόμο στους ξένους γρήγορα πριν έρθει καταχνιά!

-Μα πού θα πάνε, έλεγε ένας άλλος ξεδοντιάρης,

κάποτε θα ’ρθει η εποχή, τούτο να το θυμάστε!

Και τις δικές τους ζαβολιές κι άλλες αμαρτίες

που φέρανε εδώ, εμείς θα τις πληρώνουμε για όλο

τον καιρό; Φτου! να σας πάρει ο διάολος!

Στις μακρινές πατρίδες σας που ήσασταν σαν ζα

τα κάνατε αυτά:

 

-Παλιογουρούνι αμαρτωλό, φασίστα, κερατά

του ρατσιστή φυλή, πετάχτηκε ένας ξένος

άντρακλας που ήτανε παλιός, ίσαμε δύο μέτρα.   

Σαν τι θαρρείς πως κάναμε στις πατρίδες μας,

βρε τέρας; Αλλά εσύ δεν είσαι άνθρωπος,

εσύ είσαι χιμπαντζής. Τι κάναμε εμείς για σας

κι είναι τόσο κακό, καθίκι αμαρτωλό;

Παλιοφασίστα κερατά, ξεχνάς πως χάρη σ’ εμάς,

εσύ τρως ψωμί γλυκό;   

Και τώρα που ’ρθαν πιο πολλοί θα πάρεις

και προαγωγή! Αϊ σιχτίρ, ρε και φύγε απ’ εδώ,

και πιάνει ένα σίδερο και «φραπ», κάμποσοι

πεταχτήκανε κι αμέσως τον σταμάτησαν

πριν γίνει το κακό.

 

Αμέσως απολύθηκε για ταραχοποιός, για άκρως

επικίνδυνος και για κακοποιός.

 

Κι έγινε η αρχή!

Τα πρώτα επεισόδια αρχίσανε να δίνουν το παρόν

παίρνοντας πια μορφή.

Πολλούς ξένους απ’ αυτόν τον μπερδεμένο μπόγο

τους έπιανε, σαν άκουγαν των ντόπιων τις φωνές,

ρίγος κι ανατριχίλα.

Σταυρό κάνανε στο Χριστό και άλλοι στον Αλλάχ,

υπομονή να κάνουνε για κάμποσο καιρό

και όταν φτάσει η στιγμή μούντζες

να τους πετάξουνε στην μαύρη τους ψυχή.

Σιγά με τον καιρό γεννιέται αποστροφή.

 

Οι ξένοι μετανάστες δε νιώθουν σιγουριά

και κάμποσοι σκιαζότανε τη χείρα που σηκώνανε

οι ντόπιοι πια ψηλά.

Στου Κωνσταντή τις πλάτες, που ήτανε παλιός,

ακούμπαγαν μερικοί και οι Τούρκοι στο συνάδελφο

Χασσάν που ήξερε πολλά.

 

Κάμποσοι δεθήκανε μαζί, πάνε στα συνδικάτα

και νιώθουν κάποια σιγουριά, δεν είναι μοναχοί.

Και αν θα δουν τα σκούρα, στο κάτω-κάτω της γραφής,

η πόρτα της Πατρίδας τους έμενε ανοιχτή.

 

 

 

 

Κόσμος πολύς μαζεύτηκε σε τούτο το αλώνι.

Νόμιμοι, παράνομοι, συμβάσεις και χαρτιά,                

έτσι με τούτον το ρυθμό τον υπερπαραγωγικό

σε λίγα χρόνια σίγουρα δε θα ’χουνε δουλειά,

και φαγωμάρα δυνατή θα ’ρθει στην αγορά.


Χώρες γειτονικές και άλλες μακρινές επέβαλαν

και υποχρέωσαν ετούτη εδώ τη Χώρα

φόρους για να πληρώνει, απ’ τα πολλά κακά

που έκανε στο παρελθόν κι αυτές τράβηξαν έξυπνα

και διπλωματικά με τρόπο την ουρά.

Ευτύχημα που έλαχε σίδερο να φυτρώσει,

βουνά πλατιά χωμένα πολύ βαθιά στη γη,

ολόκληρα από κάρβουνο, δουλειά πολύ θα βγει.

 

Τρένα, καράβια, φτάνουνε τη μέρα και την ώρα,

φουρνιές βαριές αδειάζουνε φτυαρίζοντας τον κόσμο,

όλοι μαζί να στήσουνε τον πύργο της Βαβέλ,

τους ουρανούς να σκίσουνε, στ’ αστέρια να βρεθούν.

 

Μέσα σ’ αυτή την εισροή που μοιάζει με ποτάμι,

όλο πληθαίνουν, άνθρωποι διάφοροι που ’ναι χωρίς

χαρτιά, γρήγορα παίρνουν άσυλο και όταν περάσει λίγος καιρός,

κάποιους απ’ αυτούς, τους στέλνουν στη δουλειά.

Και τύχαινε πολλές φορές να δεις σε τμήματα μεγάλα,

μπόλικους μαεστράδες, ασπρομπλουζάδες πιο πολλούς

και ντόπιους λιγοστούς.

Οι άλλοι ήταν Ρώσοι και Πολωνοί

και οι Τσεχοσλοβάκοι ακόμα πιο πολλοί.

Έτσι, λοιπόν, όπως κάθε κόκορας λαλάει στην

κοπριά του, έτσι κι αυτοί λαλούνε στη δικιά τους.

 

Ανοιχτοχέρηδες οι μαεστράδες, με συμφέροντα στυγνά

και μ’ ανθρωπιά αγγελική, στο άψε σβήσε τους βγάζουν τα χαρτιά,

φόρους να μη πληρώνουνε ή λίγους όσο

γίνεται και σπίτια βολικά.

Σύγχυση κι αναταραχή γεννιέται ανάμεσά τους,

πολύ πια μπερδευτήκανε τα πράγματα εδώ,

το πρώτο θέμα στη Βουλή, πρώτο στις διατάξεις

και σε πολλούς χάθηκε αυτό που λένε υπομονή,

ανθρωπισμός και συμπαράσταση μαζί.

 

Δεν άργησε να βγει στο φως το μαύρο το σκοτάδι

π’ άφηνε μολυβιά και μια αγωνία-ζωγραφιά

φάνταζε από μακριά.

Λίγα τα ντόπια πρόσωπα βλέπανε μία σκιά,

βαριά ήταν, ασήκωτη κι έφερνε καταχνιά.

 

Ανοιχτομάτηδες αετοί, εκπαιδευμένοι στη χλιδή

και γεννημένοι φανερά μες στην ασυδοσία,

με μια σιωπή που ακούγονταν μόνο

τα «ψου! ψου! ψου!», άρχισε να ’ρχεται σιγά

μια αποδιοργάνωση πλατιά.

 

Χάθηκε η ισορροπία!

Η παραγωγή ν’ ανέβαινε τους ένοιαζε πολύ,

στων εργατών στ’ αφτιά σφύριζαν καθαρά:

«Βγάζεις αυτά, παίρνεις αυτά, πώς σε βολεύει

κάνεις!»

 

Γεμίζει η αγορά από σιδερικά, φουσκώνουν

τα πουγκιά με άτιμο παρά.

Και ξαφνικά, εκεί που όλα ήταν ήρεμα και πήγαιναν

καλά, αυτή η αλλαγή για την παραγωγή,

άλλαξε την ατμόσφαιρα, την γέμισε χολή.

 

Προκύπτουν συνεχώς διαφορές πολλές και μίσος φανερό,

απ’ αρκετούς ντόπιους συναδέλφους

απέναντι στους ξένους.

Μα πώς να παλέψουνε κι αυτοί με την τεχνοκρατία,

με δεξιοτέχνες αετούς και την εργοδοσία;

Μόνο να βλέπουν το μπορούν και σφίγγουνε

τα δόντια,  ετούτοι οι αφέντες τους θα είναι η αιτία.

 

Κι οι αφέντες τους χαμογελούν και συζητούν

πιότερο με τους «φρέσκους», τους παροτρύνουν

τάζοντας λαγούς και πετραχήλια και τους ωθούνε

ομαδικά στην υπερπαραγωγή την καπιταλιστική.

 

Γρήγορα το πιάσανε το «σήμα» αυτό οι ξένοι,

και αυτοί με τα χαρτιά κι οι άλλοι που ’ρθαν

«μ’ άσυλο» και βρήκανε υγειά,  σκουμπώσαν

τα μανίκια τους κι έπεσαν στη δουλειά.

 

Σήκωσαν μπαϊράκι οι ντόπιοι στη στιγμή,

κάνοντας επανάσταση γι’ αυτή την τακτική.

Φώναζαν και γυάλιζαν τα μάτια απ’ την οργή,

έξαλλοι παρακάλαγαν να ’ναι προσεχτικοί.                           

Παιχνίδια τέτοια πονηρά δεν σήκωναν αυτοί.

 

-Τι σκοτωνόσαστε, μωρέ, για λίγα παραπάνω;

Κάτσετε καλά και φρόνιμα! Μας φτάνουνε αυτά!

Μη θέλετε τη λίγη μας ξεκούραση που έχει

απομείνει να κάνετε λεφτά.

Μα αν δεν κάτσετε καλά, θα γίνετε αιτία εσείς,

θα φέρετε ανεργία και μια οικονομική καταστροφή!

Άι στα τσακίδια απ’ εδώ, ξένοι ελεεινοί!

 

Μα οι ξένοι δεν ακούγανε τα λόγια τους αυτά,

τους ένοιαζε η παραγωγή που άφηνε λεφτά.

Βρισίδια και τσακώματα γινότανε συχνά,

οι μαεστράδες στήριζαν πολύ παραγωγή,

στο γόνα τη «φιλία» τη δίναν σαν χαρτί.

 

Ανασκουμπώθηκαν και, κατ’ εξαίρεση,

τα αγαπημένα τους παιδιά δήλωναν αντοχή

κι ανάμεσα πολλοί βαλκανικοί

κι ο εργοδότης γέλαγε, τ’ άνοιγε η ψυχή.

 

Και για ένα πια καιρό μιλάγανε μαζί!

Πώς θα το φτιάξουν γρήγορα το μέταλλο αυτό.              

Χαίρονταν ο ξενόφερτος που ’χε παρασυρθεί

που θα ’παιρνε πολλά... «δώσε ημίν σήμερον!»

Το αύριο, το μεθαύριο, του χρόνου ο ερχομός,

δεν έφτανε στο νου του μη θα ’τανε αλλιώς!

 

Οι ντόπιοι τους δείξανε τα κόκκινα τα φώτα,

μα η φωνή τους έπεφτε σ’ ερήμους μακρινές.

Βαρέθηκαν με τον καιρό αυτούς να προστατεύουν

κι άλλοι το παίζανε χαζοί και άλλοι τον Πιλάτο.

Άλλοι πεισματωθήκανε, αθώοι μέχρι χτες,

μα γίνανε εχθροί, κατάρες πια τους δίνανε

και κάμποσοι απ’ αυτούς είχαν αγκιστρωθεί,

με την ξανθιά νέα γενιά που είχε ξαναγεννηθεί,

 

«Έξω απ’ εδώ οι ξένοι!» φωνάζανε μαζί.

 

 

 

Επιστροφή