"Ιπποκλεί Θεσσαλώ παιδί διαυλοδρόμω". Η επινίκια ωδή του Πινδάρου στον Ολυμπιονίκη Ιπποκλέα τον Πελλιναίο

Δείτε και άλλα θέματα στην ενότητα:



- Ένας ύμνος του μεγάλου μας λυρικού ποιητή στον δις Ολυμπιονίκη από την περιοχή μας
- Και οι πιο αξιόλογοι και γνωστοί Θεσσαλοί ολυμπιονίκες




Ιπποκλέας ο Πελλιναίος


Ο Ιπποκλέας ο Πελλιναίος ή Ιπποκλέας ο Θεσσαλός (γιός του Φρικία, 6ος/5ος αιώνας π.Χ.) ήταν αρχαίος Έλληνας ολυμπιονίκης με καταγωγή από την Πέλλινα της Θεσσαλίας,  μία από τις τρεις πόλεις της Εστιαιώτιδας (Τρίκκη, Πέλλινα και Φαρκαδόνα) που βρίσκονταν παρατεταγμένες κατά μήκος της αριστερής όχθης του Πηνειού ποταμού.  



Στέφθηκε 2 φορές νικητής σε αγωνίσματα δρόμου στον δίαυλο ή/και τον οπλίτη δρόμου- κατά τους 72ους (492 μ.Χ.) και 73ους (488 π.Χ.) ολυμπιακούς αγώνες της αρχαιότητας.


(Ο πατέρας του ο Φρικίας υπήρξε επίσης δις ολυμπιονίκης στο αγώνισμα του οπλίτη δρόμου).
 

Αναφέρεται επίσης ως αθλητής του διαύλου με νίκες στα Πύθια, ενώ ο λυρικός ποιητής Πίνδαρος που έζησε στην ίδια εποχή αφιέρωσε μια από τις επινίκιες ωδές του στον Ιπποκλέα.


Ο Ιπποκλής ο Πελινναίος
εξυμνείται από τον Πίνδαρο στον 10o Πυθιόνικό του, αναφέρεταί μάλιστα στον ύμνο αυτά ότι ο Ιπποκράτης «όρισε πιστά να περπατήσει στ' αχνάρια του πατέρα τον, Φρικία, που δύο φορές νίκησε σε δρόμο κάτω στην Ολυμπία...»







ΠΙΝΔΑΡΟΥ, Δέκατος Πυθιόνικος.
Ιπποκλεί Θεσσαλώ παιδί διαυλοδρόμω.


Απόδοση:



Γεωργίου Ηλ. Ζιάκα,
φιλολόγου - Αρχαιολόγου - Συγγραφέα


Ω Σπάρτη ξακουστή και Θεσσαλία Ευτυχισμένη, από 'να πατέρα οι Βασιλιάδες σας,
τον Ηρακλή κρατούνε, που πρώτος στ' αγωνίσματα, στις μάχες πρώτος ήταν.



Μα είναι τώρα δα καιρός παινέματα να πω;

Εμπρός με κράζει η Πυθώ κι αυτό το Πελινναίο και του Αλεύα τα παιδιά.
Τραγούδι μεγαλόπνοο επιθυμούν να σύρω για μιαν ολόλαμπρη μορφή κι οι νέοι να χορέψουνε τη νίκη του Ιπποκλή.
 
Βραβεία γεύτηκε αυτός σε δίαυλου αγώνα μπροστά σε πλήθος Θεατές
που στις πλαγιές τον Παρνασσού καθόταν και καμάρωναν και πρώτον τον ορίσαν
μέσα σε τόσους άλλους νιούς, που πάλαιψαν λαμπρά.


Κι όταν, Θεέ Απόλλωνα, τα έργα τα ανθρώπινα έχουν καλή αρχή, γλυκά τραβάει το τέλος της ολάκερη ζωή.
Με δίκαιο πάθος κέρδισε ο Ιπποκλής τη νίκη, κι απ' τη γενιά του η φύση όρισε πιστά να περπατήση στ' αχνάρια τον πατέρα του, Φρικία, που δυο φορές ενίκησε σε δρόμο κάτω στην Ολυμπία κι ακλόνητος κρατήθηκε στ' άρματα του πολέμου.

Στις μέρες που ακολουθούν τέτοια νάναι η μοίρα γεμάτη δόξα και χαρά κάτω απ' το βραχοτόπι το Δελφικό και τα λιβάδια τ' απλωτά τα βαθυχορταράτα.


Μεγάλη τους έλαχε τιμή σ' όσα καλά έχει η Ελλάδα
κι' είθε ποτέ μη τύχουνε ζηλόφθονες Θεών μεταβολές.

Ευτυχισμένος είναι αυτός κατ ύμνος του αξίζει σαν νικητής στο τρέξιμο ή στων χεριών αγώνες έπαινο λάβη ξακουστό για δύναμη κατ τόλμη κι ακόμα όταν στη ζήση ιδεί κανείς το νιότερο βλαστάρι του τιμητικά για να νικά σε Δελφικούς αγώνες.

Μα φυσικά στο χάλκινο ουρανό ν' ανέβη δεν μπορεί
'Οσες χαρές δεχόμεθα εμείς εδώ οι Θνητοί τις έχει 'κείνος που χωρεί στ' απόμακρο ταξίδι.

Με το καράβι, ούτε πεζός μοχθώντας, πια κανείς δεν θάβρισκε τον θαυμαστό το δρόμο,
που τραβά στους αγαθούς κι ειρηνικούς, τους Υπερβόρειους λαούς.

(Παραλείπουμε εδώ να αποδώσουμε την επωδό β', την στροφή και αντιστροφή γ' καθώς και την επωδό γ', γιατί αναφέρονταν στον Περσέα, άσχετον με τον Ιπποκλή, που ήρθε στη Λάρισα από το Άργος  προς αναζήτηση του πάππου του, που εφόνευσε συμπτωματικά παίζοντας δίσκον).


Ελπίζω δε περσσότερο οι Εφυραίοι (= οι Θεσσαλοί) μεσ' τους αγρούς,
που ο αργόσυρτος Πηνειός συχνά λιπαίνει,
να τραγουδούν γλυκόηχα τον ύμνο για τον Ιπποκλή για τα στεφάνια που έλαβε και Θαυμαστόν να κάνουνε σε νιούς της ηλικίας του και σε γεροντοτέρους μα κι έγνοια για να βάλουνε στα νεαρά κορίτσια,
γιατί αλλιώς στους άλλους τον καθενός ο πόθος μπαίνει κι ανάβει μια φωτιά,
κεντρίζει και το νου•

κι αν τα πετύχει ο καθείς εκείνα που ποθεί,
ίσως και να βαδίση αφρόντιστα στο μέλλον τη ζωή
κι ας είναι δύσκολο να ιδή τι του φυλάει ο χρόνος.

Στην σταθερή του Θώρακα φιλία εγώ πιστεύω που προθυμία έδειξε για την δικιά μου χάρη
κι αυτό το τέθριππο έζευξε των Πιερίδων άρμα από αγάπη αληθινή ο ένας για τον άλλονε μ' οδήγησε, κι εγώ, από αγάπη ήθελα τον ύμνο αυτό να γράψω.

Κι όπως αστράφτει ο χρυσός με τη Λυδία λίθο έτσι σαν δοκιμάζεται πρέπει και η φιλία.

Τ' αδέλφια τα περίλαμπρα να υμνολογήσω Θέλω γιατί κρατούν ψηλά πολύ των Θεσσαλών τους νόμους κι απλώνουνε την τάξη.


Σ' άξιους ηγέτες μένουνε λαμπρές πατροπαράδοτες στις πόλεις κυβερνήσεις.


Γεώργιος Ηλία Ζιάκας

Τέλος, δεν μπορούμε να μην κάνουμε κάποιον ιδιαίτερο λόγο για τον Πολυδάμα, που θεωρείται ένας από τούς περιφημότερονς αθλητές της αρχαιότητας για τις ολυμπιακές τον νίκες στο παγκράτιο και ισάξιος τον Ηρακλή σε παράτολμα κατορθώματα.

Κατά την παράδοση, έπιασε ζωντανό λιοντάρι χωρίς όπλα και κράτησε ακίνητο άρμα, ενώ ο οδηγός του μαστίγωνε τα άλογα.



Οι πιο αξιόλογοι και γνωστοί Θεσσαλοί ολυμπιονίκες είναι:

Από την περιοχή Τρικάλων:
- Φρικίας ο Πελινναίος (στον οπλιτόδρομο το 508 και 504 π.Χ.).
- Ιπποκλής ο Πελινναίος (στο στάδιο το 492 και 488 π.Χ.).
- Ο Ιπποκλής είχε νικήσει πρωτύτερα στην 22η Πυθιάδα (498 π.Χ.) σε αγώνα διαύλου (διπλού σταδίου), δηλ. στον δρόμο των 400 μ.


Από τις άλλες Θεσσαλικές πόλεις:

- Φαίδρος ο Φαρσάλιος (στο στάδιο το 556 π.Χ.).
- Εύανδρος ή Μένανδρος (στο στάδιο το 556 π.Χ.).
- Λύκος ο Λαρισαίος (στο στάδιο και τον οπλιτόδρομο το 452 π.Χ.).
- Τηλέμαχος ο Φαρσάλιος (στην πάλη το 440 π.Χ.).
- Εύπωλος ο Θεσσαλός (περιοχή Κρανώνας;) (στην πυγμή το 388 π.Χ.).
- Φιλόμηλος ο Φαρσάλιος (στο στάδιο το 284 π.Χ.).
- Δημόστρατος ο Λαρισαίος (στο στάδιο το 84 π.Χ.).
- Σκόπας ο Λαρισαίος (στο τέθριππο τον 4ο π.Χ. αιώνα).
- Δημοκράτης ο Μαγνήσιος (στην πυγμή μετά το 25 μ.Χ.)
και
- Πολυδάμας ο Σκοτουσαίος (στο παγκράτιο το 408 π.Χ.).

Και δύο ακόμη ολυμπιονίκες φέρονται ως Θεσσαλοί, χωρίς όμως αυτό να είναι απόλυτα εξακριβωμένο.
Αυτοί είναι:
- Ο Πανδίων, που αναδείχτηκε ολυμπιονίκης στον κέλητα το 296 π.Χ.
- Ο Ιπποκράτης, που κέρδισε επίσης την πρώτη νίκη στον κέλητα πωλικό το 256 π.Χ.


Το στάδιο: δρόμος ταχύτητας ενός σταδίου, δηλαδή 600 ποδιών (αντιστοιχεί στο σημερινό δρόμο των 200 μ.). Το μήκος του σταδίου της Ολυμπίας μεταξύ των δύο βαλβίδων είναι 192,28 μ. Ο νικητής του δρόμου αυτού λεγόταν σταδιονίκης.

Ο οπλίτης: Εισάγεται στους Ολυμπιακούς Αγώνες το 520 π.Χ., δηλαδή στην 65η Ολυμπιάδα. Πρόκειται για δρόμο ταχύτητας, όπου ο δρομέας έτρεχε φορώντας χάλκινη αμυντική πανοπλία (κράνος, κνημίδες, ασπίδα). Η διαδρομή του οπλίτη δρόμου ήταν 2 έως 4 στάδια (συνήθως 2 στάδια, όπως ο δίαυλος). 

Η απήνη: εισάγεται στους Ολυμπιακούς αγώνες το 500 π.Χ. στην 70η Ολυμπιάδα και καταργήθηκε το 444 π.Χ. στην 84η Ολυμπιάδα. Το άρμα έσερναν δύο ημίονοι.

Το παγκράτιο

Από τα πιο θεαματικά αγωνίσματα το παγκράτιο ήταν συνδυασμός πυγμής και πάλης.

Ο δίαυλος: επίσης δρόμος ταχύτητας, με διπλή διαδρομή του σταδίου, απόσταση δηλαδή 1200 ποδιών. Αντιστοιχεί με το σημερινό δρόμο των 400 μ. Ο δίαυλος εισήχθη στους Ολυμπιακούς Αγώνες στη 14η Ολυμπιάδα (724 π.Χ.).

Ο κέλης
ήταν αγώνισμα με αναβάτη σε άλογο που έκανε έξι φορές το γύρο του ιπποδρόμου.

Το τέθριππο: το άρμα, ένα μικρό ξύλινο δίτροχο όχημα, συρόταν από τέσσερα άλογα. Το μήκος της διαδρομής ήταν δώδεκα γύροι του ιπποδρόμου. Το τέθριππο εισάγεται στην 25η Ολυμπιάδα (680 π. Χ.) και διεξάγεται έως και το 241 μ.Χ.

Συνωρίς
άρμα που έσερναν δύο άλογα. Εισάγεται στην 93η Ολυμπιάδα (408 π.Χ.). 
Save Save Save

 

 

Επιστροφή